Mỹ - Trung ‘chia lô’ tiên phong Đông Á, Việt Nam ‘đắt giá’.

Điều này cũng được nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Nhật của Bộ trưởng tài chính Taro Aso khi ông này so sánh cảnh huống Senkaku với xung đột Anh – Argentina tại đảo Falkland

Tuy nhiên, các di chuyển của ông Hagel từ Chủ Nhật cho tới nay đang cho thấy các trật tự ưu tiên của Mỹ khi chú trọng các bước can thiệp vào tranh chấp Biển Đông.

Theo đánh giá của ông Aso, thông điệp bảo vệ đảo không rõ ràng của Anh là nguyên cớ dẫn đến một cuộc xâm lăng của Argentina năm 1982. Như vậy, theo một cách nào đó, Mỹ và Trung Quốc đang vạch ra một đường ranh giới tại các khu vực tranh chấp trên Biển Đông nói riêng và Đông Á nói chung.

Nhưng cố nhiên, ưu tiên hàng đầu của Tokyo vẫn là tự vệ quốc gia. Rajaratnam ở Singapore đánh giá. Bằng một thông điệp “chia lửa” với những toan lo của Mỹ tại Trung Đông, ông Onodera đã khẳng định vai trò đảm nhiệm các xung đột chủ yếu tại châu Á. Các bước đi của Việt Nam sẽ rất cẩn trọng để không rơi vào thế đồng minh ngầm với Mỹ từ đó khiến mối quan hệ tốt đẹp với Trung Quốc bị tổn thương, Ralf Emmers, phó giáo sư tại Học viện Nghiên cứu các vấn đề Quốc tế mang tên S.

Chưa có nhiều thông báo chi tiết nhưng theo bình luận của tờ Bloomberg, Việt Nam ở vào vị trí một “cường quốc tầm trung” tại Đông Nam Á. Còn ông Carlyle Thayer, giáo sư danh dự tại Học viện Quốc phòng Úc ở Canberra thì so sánh, cho đến nay, chỉ các tàu phi quân sự của Mỹ mới được ghé cảng Việt Nam, còn Việt - Trung đã tập trận hải quân chung và tàu quân sự Trung Quốc có thể cập cảng Việt Nam.

Bước vào vào sáng ngày thứ Tư, 28/8 tại Brunei, ông Hagel đã có cuộc gặp gỡ bên lề ADMM+ với Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Itsuno Onodera. Vì vậy, Lực lượng phòng ngự Nhật Bản sẽ kiên tâm bảo vệ Senkaku, hàm nghĩa Nhật sẽ chơi rắn với Trung Quốc nếu nước này lấn tới trên Hoa Đông. Philippines là nước trước nhất Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ dừng chân trước thềm Hội nghị ADMM+ bằng hiệp đồng trị giá 18 triệu USD giữa Manila với Tập đoàn khí tài quân sự Raytheon, nhằm xây dựng một trung tâm giám sát biển.

Theo tờ PhilStar, đây là bước đệm tốt cho Mỹ tăng cường sự hiện diện luân phiên tại khu vực Trường Sa, khoảng trống còn lại tại Biển Đông mà Trung Quốc đang tìm cách khống chế nốt.

Thương mại hai chiều giữa Việt Nam – Trung Quốc đang tăng trưởng tốc độ cao trong 6 tháng đầu năm nay. Cuộc gặp gỡ giữa Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh với người đồng cấp Hagel cũng đã diễn ra vào đầu giờ chiều 28/8. Trung Đông – Biển Đông đang được coi là thách thức cân não của chính quyền ông Obama đặc biệt là khi Lầu Năm Góc đã cắt giảm ngân sách quốc phòng.

Dù đã xảy ra nhiều va và bất đồng trong giải quyết các xung đột trên biển, nhưng lợi thế của Việt Nam so với Philippines là lãnh đạo Việt - Trung vẫn duy trì mối quan hệ nền móng, ông Termsak Chalermpalanupap, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore bình luận.